Voetbal is een veredeld jachtritueel

Heb je je ooit weleens afgevraagd waarom voetbal zo'n grote aantrekkingskracht heeft op mensen? Wetenschappers hebben daar zo hun theorieën over. Desmond Morris beweert in zijn boek 'The Soccer Tribe' bijvoorbeeld dat voetbal een substituut is voor de jacht uit de prehistorie.

Laten we deze bewering eens onder de loep nemen. De jacht was vroeger een spannende aangelegenheid. Vele duizenden jaren lang was de mens bovendien afhankelijk van de jacht om te overleven. Het jagen was gevaarlijk en vereiste moed, kracht, strategisch inzicht, vaardigheid en teamwork. Zo rond het tiende millenium voor Christus begon de mens echter zijn interesse te verleggen van jacht naar landbouw, waardoor het jagen minder belangrijk werd.

Deze overgang verliep in de visie van Morris vanuit evolutionair opzicht te snel. De mens had nog steeds de drang tot jagen, maar hoefde dit niet meer te doen om te overleven. Dit luidde de geboorte van de 'sport' in. Zo konden de jagersinstincten die de mens van nature had tot uitdrukking gebracht worden.

De eerste sporten waren bloedige aangelegenheden, zoals de Gladiatorspelen in Rome. Geleidelijk aan werd de behoefte om te doden minder en kreeg de invloed van de jacht in de sport een meer symbolisch karakter.

Het voetbalspel is hier een goed voorbeeld van. Het vereist snelheid, techniek, kracht en vaardigheid en je zou met wat fantasie kunnen zeggen dat de spelers op 'jacht' zijn naar een doelpunt. De jager werd een voetbalspeler, met de bal als wapen en het doel zijn prooi.

Ik vind deze verklaring mooi gevonden, maar er zitten wel wat haken en ogen aan. Zo is het vreemd dat de ultieme uitkomst van een voetbalwedstrijd winst of verlies is, het aantal treffers is van secundair belang. Dit zou in de jacht toch anders zijn.

Het zou daarom ook goed kunnen zijn dat het voetbal eerder een vervanging is van oorlog, en niet van de jacht. Dit is een andere theorie, die ook veel hout snijdt. In een oorlog is het immers ook de bedoeling deze te winnen van je tegenstander.

Welke van deze uitgangspunten de beste is, zal in wetenschappelijke kringen nog lang stof voor discussie zijn. Wat denken jullie?